Tin tức về VPN ở Nga thay đổi rất nhanh, và các tiêu đề báo thường trộn lẫn ba thứ khác hẳn nhau: luật đã có hiệu lực, quy định mà quan chức mới công bố, và những ý tưởng từng được đưa ra rồi bị gác lại. Với người dùng bình thường, khác biệt này rất quan trọng. Một đề xuất trên mặt báo chưa phải là nghĩa vụ, còn một kế hoạch đã bỏ vẫn có thể quay lại.

Bài viết này xếp các biện pháp chính vào từng nhóm, kèm ngày tháng và nguồn, tính đến tháng 10/2026. Đây là bản tóm tắt tin tức, không phải tư vấn pháp lý. Luật và cách diễn giải luật luôn thay đổi, nên nếu cần chắc chắn về trường hợp của mình, bạn hãy kiểm tra nguồn chính thức mới nhất hoặc hỏi luật sư có chuyên môn.

Bối cảnh: các quy định nhắm vào nhà cung cấp VPN

Phần lớn quy định về VPN ở Nga nhắm vào nhà cung cấp và bên quảng cáo, chứ không phải người dùng cá nhân. Theo dòng thời gian Meduza đăng ngày 8/10/2026, Điều 15.8 của luật liên bang về thông tin có hiệu lực từ 1/11/2017. Điều này buộc dịch vụ VPN và các công cụ tương tự phải lọc truy cập tới những trang có tên trong danh sách chính thức các trang bị hạn chế. Việc hạn chế trên diện rộng các dịch vụ VPN không tuân thủ bắt đầu từ năm 2021.

Cách làm đó vẫn tiếp diễn. Ngày 26/2/2026, ComNews dẫn cuộc phỏng vấn mà cơ quan quản lý viễn thông liên bang dành cho RIA Novosti, cho biết tính đến cuối tháng 2/2026, cơ quan này đang hạn chế truy cập tới 469 dịch vụ VPN. Căn cứ được nêu là Nghị định số 127 của Chính phủ ngày 12/2/2020 về quản lý tập trung mạng viễn thông công cộng.

Luật có hiệu lực từ tháng 9/2025

Theo OVD-Info, một gói sửa đổi được ký vào tháng 7/2025 đã có hiệu lực từ 1/9/2025. Gói này gồm ba phần hay bị nhầm lẫn với nhau:

  • Phạt tiền khi tìm kiếm tài liệu cực đoan. Cố ý tìm kiếm những tài liệu bị xếp chính thức vào loại cực đoan có thể bị phạt từ 3.000 đến 5.000 rúp. Ngày 24/7/2025, Human Rights Watch lưu ý luật này nhắm vào hành vi tìm kiếm "có chủ ý", kể cả khi tìm qua VPN. Mức phạt gắn với việc tìm tài liệu bị cấm, không phải với việc cài app VPN.
  • Phạt tiền khi quảng cáo dịch vụ VPN. OVD-Info liệt kê mức phạt 50.000–80.000 rúp với cá nhân, 80.000–150.000 rúp với cán bộ, công chức và 200.000–500.000 rúp với pháp nhân.
  • Dùng VPN là tình tiết tăng nặng. Một sửa đổi riêng trong Bộ luật Hình sự quy định việc dùng VPN khi phạm tội có thể bị coi là tình tiết tăng nặng. Ngày 30/4/2026, Meduza đưa tin trang Verstka đã tìm thấy những vụ án hình sự đầu tiên áp dụng điều này, cả hai đều liên quan đến mua ma tuý qua mạng.

Về câu hỏi mà nhiều bạn đọc hỏi đầu tiên, Meduza viết ngày 30/4/2026 rằng dùng VPN ở Nga khi đó vẫn hợp pháp. Trong quá trình tìm hiểu, chúng tôi không thấy nguồn nào sau đó cho biết điều này đã thay đổi, nhưng bạn vẫn nên tự kiểm tra tình hình hiện tại.

Quy định mới năm 2026: nền tảng, thanh toán và hosting

Sang năm 2026, sức ép chuyển sang các công ty mà người dân dùng hằng ngày.

  • Nền tảng kiểm tra VPN. Meduza cho biết từ mùa xuân năm 2026, các nền tảng lớn của Nga bắt đầu từ chối phục vụ người dùng đang bật VPN theo yêu cầu của Bộ Phát triển Kỹ thuật số; chi tiết có trong bài Vì sao một số app không chạy khi bật VPN.
  • Thanh toán App Store. Từ 1/4/2026, theo yêu cầu của bộ này, MTS, Beeline, MegaFon và T2 ngừng cho khách hàng nạp tiền vào số dư Apple ID từ tài khoản di động. Meduza cũng đưa tin Apple đã gỡ hàng chục app VPN khỏi App Store Nga kể từ năm 2022.
  • Hosting. Theo dòng thời gian Meduza đăng ngày 8/10/2026, một sửa đổi ngày 26/6/2026 cấm nhà cung cấp hosting ở Nga cung cấp tài nguyên máy chủ cho các dịch vụ VPN không tuân thủ Điều 15.8.

Nếu app ngân hàng hay app dịch vụ công bạn đang dùng bỗng không chạy, đây nhiều khả năng là lý do: chính dịch vụ đó áp hạn chế, theo yêu cầu chính thức.

Những đề xuất từng được đưa ra, đã sửa đổi hoặc bị bỏ

Phạt người dùng VPN thông thường

Ngày 31/3/2026, Bộ trưởng Phát triển Kỹ thuật số Maksut Shadayev nói trách nhiệm hành chính với việc dùng VPN là một phương án, nhưng bộ của ông không ủng hộ và đang tìm một "thoả hiệp tổng thể", theo Meduza. Nếu không tìm được, chuyện phạt tiền có thể quay lại bàn nghị sự. Theo các nguồn chúng tôi đã xem, chưa có mức phạt nào được thông qua cho việc đơn thuần dùng VPN.

Thu phí lưu lượng di động quốc tế

Tháng 3/2026, bộ này đề xuất thu phí thuê bao di động với lưu lượng quốc tế vượt 15 GB mỗi tháng. Theo BBC tiếng Nga (Meduza dẫn lại), mức giá được bàn là khoảng 150 rúp cho mỗi gigabyte vượt thêm. Nhà mạng tính lưu lượng VPN là lưu lượng quốc tế, nên người dùng VPN sẽ chịu ảnh hưởng. Ngày 30/4/2026, Meduza đưa tin khoản phí này lẽ ra bắt đầu sớm nhất từ 1/5, nhưng các nhà mạng đã xin lùi lại.

Ngày 7/7/2026, Thứ trưởng Ivan Lebedev phát biểu trước Duma Quốc gia: "Phí lưu lượng nước ngoài không nằm trong diện xem xét."

Tuy vậy, dòng thời gian ngày 8/10/2026 của Meduza dẫn BBC tiếng Nga cho biết chính phủ đã đề xuất nâng hạn mức quốc tế miễn phí lên 50 GB và trước mắt chỉ thu phí trên mạng 5G. Điều này mâu thuẫn với tuyên bố hồi tháng 7. Tính đến tháng 10/2026, bạn nên coi đây là một đề xuất chưa ngã ngũ, chưa phải quy định.

Các dự luật đang chờ

Dòng thời gian tháng 10 của Meduza còn nhắc tới một dự thảo luật chống lừa đảo, theo đó doanh nghiệp phải báo cho cơ quan quản lý khi dùng VPN nội bộ, đồng thời lập danh sách những người thuê máy chủ để chạy dịch vụ VPN. Người có tên trong danh sách có thể bị cấm ký hợp đồng với nhà cung cấp hosting Nga trong một năm. Ở thời điểm viết bài, đây vẫn là dự thảo, chưa phải luật.

Tiền đang đổ vào đâu

Ngân sách cho thấy chính sách đang đi về hướng nào. Ngày 6/10/2026, Meduza dịch lại bài của Forbes Nga cho biết dự thảo ngân sách dành gần 60 tỷ rúp trong ba năm cho hệ thống lọc và chặn lưu lượng Internet. Khoản tiền này dành cho Trung tâm Tần số Vô tuyến Chính. Hai năm trước, kế hoạch cho cùng hệ thống ấy trong cùng khoảng thời gian chỉ là 32 tỷ rúp.

Tóm tắt nhanh: đã có hiệu lực và mới là đề xuất

Đã có hiệu lực (tính đến tháng 10/2026, theo các nguồn trên):

  • Nghĩa vụ lọc truy cập với nhà cung cấp VPN (từ tháng 11/2017)
  • Phạt tiền khi cố ý tìm kiếm tài liệu cực đoan (từ 1/9/2025)
  • Phạt tiền khi quảng cáo dịch vụ VPN (từ 1/9/2025, theo OVD-Info)
  • Dùng VPN là tình tiết tăng nặng khi phạm tội (luật thông qua năm 2025)
  • Cấm nhà cung cấp hosting phục vụ dịch vụ VPN không tuân thủ (sửa đổi ngày 26/6/2026)

Do các bộ và công ty áp dụng, không phải luật mới dành cho người dùng:

  • Nền tảng lớn từ chối phục vụ người dùng VPN (từ tháng 4/2026)
  • Không nạp tiền Apple ID từ số dư di động (từ 1/4/2026)

Đề xuất, đã bỏ hoặc chưa ngã ngũ:

  • Phạt người dùng VPN thông thường (đã bàn, chưa thông qua)
  • Phí lưu lượng di động quốc tế (bỏ vào tháng 7/2026; một phương án sửa đổi được đưa tin vào tháng 10/2026)
  • Báo cáo việc dùng VPN nội bộ doanh nghiệp và danh sách người thuê máy chủ chạy VPN (dự thảo)

Bạn có thể làm gì

  • Xem ngày đăng của mọi tiêu đề. Nhiều bài lan truyền mô tả những kế hoạch từ mùa xuân năm 2026 mà sau đó đã bị bỏ.
  • Tách công cụ khỏi nội dung. Theo luật năm 2025, các mức phạt liên quan đến việc tìm tài liệu bị cấm và quảng cáo VPN.
  • Chỉ cài app từ nguồn chính thức. App "VPN" giả mạo để đánh cắp dữ liệu xuất hiện nhiều ở bất cứ nơi nào nhu cầu VPN cao. Dù dùng dịch vụ nào, kể cả VPNRice cho Android, hãy tải từ trang của chính nhà phát triển hoặc kho ứng dụng chính thức.
  • Hiểu VPN thực sự làm được gì và không làm được gì, để bình tĩnh đánh giá các thông tin. Bài VPN là gì? giải thích những điều cơ bản.
  • Tìm hiểu luật địa phương trước khi dựa vào bất kỳ công cụ nào, và theo dõi cập nhật từ những nguồn đáng tin cậy, có ghi ngày tháng.