Trong nhiều năm, hệ thống lọc Internet quốc gia của Trung Quốc, thường được gọi là Great Firewall (Vạn Lý Tường Lửa), chủ yếu được nghiên cứu từ bên ngoài: các nhà nghiên cứu đo xem cái gì bị chặn và phỏng đoán cách chặn. Tháng 9/2025, mọi chuyện thay đổi khi một kho tài liệu nội bộ rất lớn từ các công ty và phòng thí nghiệm gắn với hệ thống này xuất hiện trên mạng.

Hơn một năm sau, tính đến tháng 10/2026, vụ rò rỉ vẫn là một trong những cánh cửa công khai rõ nhất để nhìn vào cách hệ thống lọc Internet quy mô lớn được xây dựng, bán ra và triển khai bên ngoài biên giới Trung Quốc. Bài viết này tóm tắt những gì các nhà nghiên cứu và tổ chức nhân quyền đã báo cáo, những gì chưa được xác nhận, và vì sao công nghệ này quan trọng với người dùng Internet bình thường chứ không chỉ với giới hoạt động xã hội.

Cái gì bị rò rỉ, và khi nào

Theo GFW Report, một nhóm nghiên cứu chuyên theo dõi việc lọc Internet ở Trung Quốc, vụ rò rỉ xảy ra ngày 11/9/2025. Kho dữ liệu gồm hơn 500 GB mã nguồn, nhật ký công việc và hồ sơ trao đổi nội bộ; toàn bộ khoảng 600 GB, phần lớn là một kho lưu trữ mã nguồn duy nhất.

Tài liệu đến từ hai tổ chức:

  • Geedge Networks, theo GFW Report là công ty thành lập năm 2018 tại Hải Nam. Nhà khoa học trưởng của công ty là Phương Tân Hưng (Fang Binxing), người thường được gọi là "cha đẻ của Vạn Lý Tường Lửa".
  • Phòng thí nghiệm MESA thuộc Viện Kỹ thuật Thông tin, Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc. MESA là viết tắt của "Massive Effective Stream Analysis" (Phân tích hiệu quả luồng dữ liệu lớn), và theo GFW Report, phần lớn đội ngũ nghiên cứu nòng cốt của Geedge xuất thân từ đây.

GFW Report công bố bản phân tích đầu tiên ngày 12/9/2025 và lưu ý rằng khi đó bản thân mã nguồn chưa được phân tích. Nhóm cũng cảnh báo các tệp có thể chứa nội dung nguy hiểm và khuyên ai muốn xem xét chỉ nên làm trong một máy ảo cách ly, không kết nối Internet. Đó là lời khuyên đúng cho mọi người: kho dữ liệu rò rỉ là cách kinh điển để phát tán mã độc, nên người tò mò tốt hơn hết hãy đọc các nghiên cứu đã công bố thay vì tải tệp về.

Ai được cho là đã mua hệ thống

Phần đáng chú ý nhất của vụ rò rỉ là những gì nó hé lộ về khách hàng. GFW Report liệt kê chính quyền các tỉnh và khu vực Tân Cương, Giang Tô, Phúc Kiến của Trung Quốc, cùng các khách hàng xuất khẩu ở Myanmar, Pakistan, Ethiopia và Kazakhstan, và một quốc gia khác mà nhóm không nêu tên, và mô tả các dự án này diễn ra trong khuôn khổ "Vành đai và Con đường".

Nói cách khác, vụ rò rỉ chỉ ra điều giới nghiên cứu đã nghi ngờ từ lâu: hệ thống lọc quy mô quốc gia có thể được mua như một sản phẩm, một hệ thống đóng gói sẵn mà chính phủ có thể cài lên mạng lưới của nước mình thay vì tự xây từ đầu.

Đây là những phát hiện được báo cáo dựa trên tài liệu rò rỉ. Trong các nguồn dẫn ở đây, những công ty liên quan chưa xác nhận các phát hiện này, và các chi tiết như quy mô từng đợt triển khai chưa được kiểm chứng độc lập.

Pakistan: một trường hợp được phân tích chi tiết

Ngay trước khi vụ rò rỉ được công khai, ngày 9/9/2025, Tổ chức Ân xá Quốc tế (Amnesty International) công bố "Shadows of Control" (Những cái bóng của sự kiểm soát), báo cáo về các hệ thống giám sát và lọc Internet của Pakistan; báo cáo này cũng dựa vào thứ mà tổ chức này gọi là "bộ dữ liệu Geedge". Theo Amnesty:

  • Hệ thống Giám sát Web đầu tiên của Pakistan (WMS 1.0) được lắp đặt năm 2018, dùng công nghệ của công ty Canada Sandvine (nay là AppLogic Networks).
  • Năm 2023, hệ thống này được thay bằng WMS 2.0. Theo Amnesty, WMS 2.0 xây dựng trên công nghệ của Geedge, và tổ chức này tin rằng đây là phiên bản thương mại của Vạn Lý Tường Lửa. Một số thành phần còn đến từ các công ty ở Mỹ và Pháp.
  • WMS 2.0 có thể chặn truy cập Internet và chặn nội dung cụ thể "gần như không có chút minh bạch nào", đồng thời có thể chặn VPN và các trang web mà chính quyền coi là bất hợp pháp.
  • Theo Amnesty, một hệ thống riêng để giám sát liên lạc điện thoại, gọi là LIMS, cho phép chính quyền theo dõi "hơn bốn triệu người cùng một lúc", với công nghệ lõi từ các công ty Đức và UAE.

Amnesty cho biết đã liên hệ 20 công ty và chỉ hai công ty trả lời câu hỏi. Báo cáo này nhắc chúng ta rằng đây là một ngành công nghiệp mang tính quốc tế: thiết bị từ nhiều nước cuối cùng cùng nằm trong một hệ thống quốc gia.

Nga: công nghệ tương tự, tự xây trong nước

Loại công nghệ này cũng được dùng ở nơi khác mà không cần hàng xuất khẩu từ Trung Quốc. Ngày 7/4/2026, trang tin độc lập Mediazona của Nga giải thích rằng thiết bị TSPU, lắp trên mạng của các nhà mạng theo luật "Internet chủ quyền" năm 2019, soi lưu lượng theo thời gian thực. Các thiết bị này do cơ quan quản lý viễn thông quốc gia điều khiển tập trung, chứ không phải do chính nhà mạng. Dẫn một bài báo tháng 3/2026 của tờ Kommersant, Mediazona viết rằng chính phủ dự định nâng năng lực của hệ thống lên khoảng 2,5 lần vào năm 2030, đạt 954 terabit/giây. Về các quy định rộng hơn đối với việc dùng VPN ở đó, xem bài Quy định về VPN ở Nga năm 2026.

Vì sao soi gói tin sâu ảnh hưởng tới quyền riêng tư của bạn

Tất cả các hệ thống này đều dựa vào soi gói tin sâu (DPI). Thiết bị mạng thông thường chỉ nhìn "phong bì" của mỗi gói tin: gói tin đến từ đâu và đi đâu. DPI nhìn sâu hơn, vào các mẫu hình trong chính lưu lượng, để xác định đây là loại kết nối gì, thuộc dịch vụ nào, hay đang dùng giao thức nào. Nhờ vậy, bên vận hành có thể làm chậm, chặn hoặc ghi lại từng loại lưu lượng cụ thể, chứ không chỉ từng địa chỉ cụ thể.

Với người dùng hằng ngày, điều này có vài hệ quả thực tế:

  • Siêu dữ liệu vẫn lộ ra dù nội dung được mã hoá. HTTPS bảo vệ những gì bạn đọc và gõ, nhưng các hệ thống trên đường truyền thường vẫn thấy bạn kết nối tới trang nào và vào lúc nào.
  • Lưu lượng không mã hoá bị lộ hoàn toàn. App và trang web cũ không dùng mã hoá có thể bị đọc nội dung, chứ không chỉ bị lọc.
  • Giao thức mã hoá vẫn có thể bị nhận diện. DPI thường có thể nhận ra một kết nối là VPN, dù không đọc được bên trong.
  • Quy tắc có thể thay đổi mà không báo trước. Vì các hệ thống này được cấu hình tập trung, dịch vụ có thể ngừng hoạt động chỉ sau một đêm, đúng như phát hiện "không có chút minh bạch nào" của Amnesty gợi ý.

Bạn có thể làm gì

Không phải là mục tiêu, bạn vẫn có thể chịu ảnh hưởng của công nghệ này. Vài thói quen sau có ích ở bất cứ đâu:

  • Dùng HTTPS và ứng dụng nhắn tin có mã hoá để nội dung liên lạc của bạn giữ được riêng tư, dù siêu dữ liệu thì không.
  • Cập nhật app và thiết bị thường xuyên, và chỉ cài app từ kho chính thức hoặc trang web của chính nhà phát triển. Ở những nơi dịch vụ bị hạn chế, các app "hỗ trợ" giả mạo là cách phổ biến để phát tán mã độc.
  • Đừng tải các kho dữ liệu rò rỉ chỉ vì tò mò; hãy đọc phân tích của các nhà nghiên cứu.
  • Bảo vệ tài khoản bằng mật khẩu mạnh, riêng biệt và xác minh hai bước.
  • Tìm hiểu luật địa phương trước khi dùng bất kỳ công cụ bảo vệ quyền riêng tư nào. Quy định về VPN khác nhau rất nhiều giữa các nước và thay đổi theo thời gian. Bài VPN là gì? giải thích VPN bảo vệ được gì và không bảo vệ được gì.

Những điểm chính

  • Vụ rò rỉ tháng 9/2025 làm lộ hàng trăm gigabyte tài liệu nội bộ của Geedge Networks và Phòng thí nghiệm MESA.
  • Các nhà nghiên cứu cho biết có khách hàng ở một số khu vực của Trung Quốc và ở Myanmar, Pakistan, Ethiopia, Kazakhstan.
  • Amnesty ghi nhận hệ thống WMS 2.0 của Pakistan, được cho là xây dựng trên công nghệ Geedge, có thể chặn nội dung và chặn VPN.
  • Kỹ thuật soi gói tin sâu cho phép bên vận hành mạng thấy nhiều hơn bạn nghĩ, nên mã hoá, chọn app cẩn thận và bảo mật tài khoản tốt đều quan trọng.