سال‌ها سامانهٔ ملی فیلترینگ اینترنت در چین، که با نام «دیوار آتش بزرگ» شناخته می‌شود، بیشتر از بیرون بررسی می‌شد: پژوهشگران اندازه می‌گرفتند چه چیزی مسدود است و حدس می‌زدند چگونه. در سپتامبر ۲۰۲۵ این وضعیت تغییر کرد؛ مجموعهٔ بسیار بزرگی از اسناد داخلی شرکت‌ها و آزمایشگاه‌های مرتبط با این سامانه در اینترنت منتشر شد.

بیش از یک سال بعد، تا اکتبر ۲۰۲۶، این نشت هنوز یکی از روشن‌ترین دریچه‌های عمومی به این موضوع است که فیلترینگ گستردهٔ اینترنت چگونه ساخته، فروخته و در بیرون از مرزهای چین به کار گرفته می‌شود. این نوشته خلاصه‌ای است از آنچه پژوهشگران و گروه‌های حقوق بشری گزارش کردند، آنچه هنوز تأیید نشده، و اینکه چرا این فناوری برای کاربران عادی اینترنت مهم است، نه فقط برای فعالان.

چه چیزی و کی نشت کرد

به گفتهٔ GFW Report، گروهی پژوهشی که فیلترینگ اینترنت در چین را دنبال می‌کند، نشت در ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۵ رخ داد. این مجموعه شامل بیش از ۵۰۰ گیگابایت کد منبع، گزارش‌های کاری و سوابق ارتباطات داخلی بود؛ کل مجموعه حدود ۶۰۰ گیگابایت بود که بیشترش یک آرشیو کد بود.

این مطالب از دو نهاد آمده بود:

  • Geedge Networks، شرکتی که به گفتهٔ GFW Report در سال ۲۰۱۸ در هاینان تأسیس شد. دانشمند ارشد آن فانگ بین‌شینگ است که اغلب «پدر دیوار آتش بزرگ» نامیده می‌شود.
  • آزمایشگاه MESA در مؤسسهٔ مهندسی اطلاعات آکادمی علوم چین. MESA کوتاه‌شدهٔ «Massive Effective Stream Analysis» است و به گفتهٔ GFW Report بخش بزرگی از کادر پژوهشی اصلی Geedge از آنجا آمده‌اند.

GFW Report نخستین تحلیل خود را در ۱۲ سپتامبر ۲۰۲۵ منتشر کرد و یادآور شد که خود کد منبع تا آن زمان تحلیل نشده بود. این گروه همچنین هشدار داد که فایل‌ها ممکن است محتوای خطرناک داشته باشند و توصیه کرد فقط در یک ماشین مجازی ایزوله و بدون اتصال به اینترنت بررسی شوند. این توصیه برای همه مفید است: آرشیوهای نشت‌شده راهی رایج برای پخش بدافزارند، پس خوانندگان کنجکاو بهتر است به پژوهش‌های منتشرشده تکیه کنند تا اینکه فایل‌ها را دانلود کنند.

به گزارش‌ها چه کسانی این سامانه‌ها را خریدند

چشمگیرترین بخش نشت، چیزی است که دربارهٔ مشتریان نشان می‌دهد. GFW Report از مقام‌های مناطق چینی سین‌کیانگ، جیانگسو و فوجیان، و نیز مشتریان صادراتی در میانمار، پاکستان، اتیوپی و قزاقستان و یک کشور شناسایی‌نشدهٔ دیگر نام برد و این پروژه‌ها را در چارچوب طرح «کمربند و جاده» توصیف کرد.

به بیان دیگر، این نشت چیزی را تأیید می‌کند که پژوهشگران مدت‌ها گمان می‌کردند: فیلترینگ در مقیاس یک کشور را می‌توان مانند یک محصول خرید؛ سامانه‌ای آماده که دولت به جای ساختن از صفر، روی شبکه‌های کشورش نصب می‌کند.

این‌ها یافته‌هایی گزارش‌شده بر پایهٔ اسناد نشت‌شده‌اند. شرکت‌های مربوط آن‌ها را در منابعی که اینجا آمده تأیید نکرده‌اند و جزئیاتی مانند مقیاس هر استقرار به‌طور مستقل راستی‌آزمایی نشده است.

پاکستان: یک نمونهٔ مفصل

کمی پیش از علنی شدن نشت، در ۹ سپتامبر ۲۰۲۵، سازمان عفو بین‌الملل گزارش «Shadows of Control» (سایه‌های کنترل) را دربارهٔ سامانه‌های پایش و فیلترینگ پاکستان منتشر کرد که از آنچه «مجموعه‌دادهٔ Geedge» می‌نامید نیز بهره گرفته بود. عفو بین‌الملل گزارش داد:

  • نخستین سامانهٔ پایش وب پاکستان (WMS 1.0) در سال ۲۰۱۸ با فناوری شرکت کانادایی Sandvine (اکنون AppLogic Networks) نصب شد.
  • در سال ۲۰۲۳ سامانهٔ WMS 2.0 جای آن را گرفت که به گفتهٔ عفو بین‌الملل بر پایهٔ فناوری Geedge ساخته شده و این سازمان آن را نسخهٔ تجاری دیوار آتش بزرگ چین می‌داند. برخی اجزا نیز از شرکت‌هایی در آمریکا و فرانسه آمده بود.
  • WMS 2.0 می‌تواند دسترسی به اینترنت و محتوای مشخص را «تقریباً بدون هیچ شفافیتی» مسدود کند و همچنین VPNها و وب‌سایت‌هایی را که مقام‌ها غیرقانونی می‌دانند مسدود کند.
  • سامانهٔ جداگانه‌ای برای پایش ارتباطات تلفنی به نام LIMS، به گفتهٔ عفو بین‌الملل، به مقام‌ها اجازه می‌دهد «در هر لحظه بیش از چهار میلیون نفر» را زیر نظر بگیرند و فناوری اصلی آن از شرکت‌هایی آلمانی و اماراتی آمده است.

عفو بین‌الملل گفت با ۲۰ شرکت تماس گرفته و فقط دو شرکت به پرسش‌هایش پاسخ داده‌اند. این گزارش یادآوری می‌کند که این صنعت بین‌المللی است: تجهیزاتی از کشورهای بسیار در یک سامانهٔ ملی کنار هم قرار می‌گیرند.

روسیه: فناوری مشابه، ساخت داخل

همین نوع فناوری در جاهای دیگر هم بدون صادرات چینی به کار می‌رود. رسانهٔ مستقل روسی مدیازونا در ۷ آوریل ۲۰۲۶ توضیح داد که دستگاه‌های TSPU روسیه، که بر اساس قانون «اینترنت مستقل» سال ۲۰۱۹ روی شبکهٔ ارائه‌دهندگان اینترنت نصب شده‌اند، ترافیک را به‌صورت لحظه‌ای بررسی می‌کنند و به‌طور متمرکز زیر نظر نهاد ناظر ملی مخابرات هستند، نه خود ارائه‌دهندگان. مدیازونا به نقل از گزارش روزنامهٔ کومرسانت در مارس ۲۰۲۶ نوشت که دولت قصد دارد ظرفیت این سامانه را تا سال ۲۰۳۰ حدود ۲٫۵ برابر کند و به ۹۵۴ ترابیت بر ثانیه برساند. برای قواعد کلی‌تر استفاده از VPN در آنجا، نوشتهٔ ما دربارهٔ قواعد VPN در روسیه در سال ۲۰۲۶ را ببینید.

چرا بازرسی عمیق بسته‌ها برای حریم خصوصی شما مهم است

همهٔ این سامانه‌ها بر بازرسی عمیق بسته‌ها (DPI) تکیه دارند. تجهیزات معمولی شبکه فقط به «پاکت» هر بسته نگاه می‌کنند: از کجا می‌آید و به کجا می‌رود. DPI عمیق‌تر نگاه می‌کند، به الگوهای خود ترافیک، تا بفهمد این چه نوع اتصالی است، به کدام سرویس تعلق دارد یا از چه پروتکلی استفاده می‌کند. این کار به گرداننده اجازه می‌دهد انواع مشخصی از ترافیک را کند، مسدود یا ثبت کند، نه فقط نشانی‌های مشخص را.

برای کاربران عادی، این چند پیامد عملی دارد:

  • فراداده حتی وقتی محتوا رمزگذاری شده دیده می‌شود. HTTPS از آنچه می‌خوانید و تایپ می‌کنید محافظت می‌کند، اما سامانه‌های سر راه اغلب همچنان می‌بینند به کدام سایت‌ها و چه زمانی وصل می‌شوید.
  • ترافیک رمزگذاری‌نشده کاملاً در معرض دید است. اپ‌ها و وب‌سایت‌های قدیمی که رمزگذاری ندارند، نه فقط فیلتر بلکه خوانده هم می‌شوند.
  • پروتکل‌های رمزگذاری‌شده هم قابل شناسایی‌اند. DPI اغلب می‌تواند تشخیص دهد یک اتصال VPN است، حتی اگر نتواند محتوای آن را بخواند.
  • قواعد می‌توانند بی‌خبر تغییر کنند. چون این سامانه‌ها به‌طور متمرکز پیکربندی می‌شوند، سرویس‌ها ممکن است یک‌شبه از کار بیفتند؛ همان‌طور که یافتهٔ عفو بین‌الملل دربارهٔ نبود شفافیت نشان می‌دهد.

چه کاری از دست شما برمی‌آید

لازم نیست هدف این فناوری باشید تا بر شما اثر بگذارد. چند عادت در هر جایی کمک می‌کند:

  • از HTTPS و پیام‌رسان‌های رمزگذاری‌شده استفاده کنید تا محتوای ارتباطتان خصوصی بماند، حتی اگر فراداده نماند.
  • اپ‌ها و دستگاه‌ها را به‌روز نگه دارید و اپ‌ها را فقط از فروشگاه‌های رسمی یا وب‌سایت خود توسعه‌دهنده نصب کنید. در جاهایی که دسترسی به سرویس‌ها محدود است، اپ‌های جعلی «کمکی» راهی رایج برای پخش بدافزارند.
  • آرشیوهای نشت‌شده را از روی کنجکاوی دانلود نکنید؛ به جای آن تحلیل پژوهشگران را بخوانید.
  • از حساب‌هایتان محافظت کنید با رمزهای قوی و یکتا و تأیید دومرحله‌ای.
  • پیش از استفاده از هر ابزار حریم خصوصی، قانون محلی را بررسی کنید. قواعد مربوط به VPN از کشوری به کشور دیگر بسیار متفاوت است و با گذر زمان تغییر می‌کند. راهنمای ما VPN چیست؟ توضیح می‌دهد VPN از چه چیزهایی محافظت می‌کند و از چه چیزهایی نه.

نکته‌های کلیدی

  • نشت سپتامبر ۲۰۲۵ صدها گیگابایت مطالب داخلی Geedge Networks و آزمایشگاه MESA را آشکار کرد.
  • پژوهشگران از مشتریانی در چند منطقهٔ چین و نیز در میانمار، پاکستان، اتیوپی و قزاقستان خبر دادند.
  • عفو بین‌الملل نشان داد WMS 2.0 پاکستان، که گفته می‌شود بر پایهٔ فناوری Geedge است، چگونه می‌تواند محتوا و VPNها را مسدود کند.
  • بازرسی عمیق بسته‌ها به شبکه‌ها اجازه می‌دهد بیش از آنچه تصور می‌کنید ببینند؛ پس رمزگذاری، انتخاب سنجیدهٔ اپ‌ها و امنیت خوب حساب‌ها اهمیت دارد.