Cắt Internet là việc cố ý làm gián đoạn truy cập Internet hoặc một số dịch vụ cụ thể, do chính phủ ra lệnh hoặc thực hiện, thường trong một khu vực và khoảng thời gian nhất định. Đó có thể là mất mạng hoàn toàn, chỉ cắt dữ liệu di động, hoặc bóp băng thông (throttling) vài nền tảng đến mức không dùng được.

Năm 2025 lập kỷ lục mới về số đợt cắt mạng, còn nửa đầu năm 2026 có một số đợt kéo dài và lặp lại nhiều nhất từ trước tới nay. Bài này tập hợp các bộ dữ liệu công khai chính, giải thích mỗi bộ thực sự đo cái gì, và điểm qua vài ví dụ, tính đến tháng 10/2026.

Ba bộ dữ liệu, ba câu hỏi khác nhau

Những con số bạn thấy trên báo thường đến từ một trong ba nguồn. Chúng đếm những thứ khác nhau, nên không phải lúc nào cũng khớp.

  • Access Now và liên minh #KeepItOn đếm từng đợt cắt mạng do nhà chức trách ra lệnh, kể cả đợt chỉ ở một vùng hay chỉ nhắm một nền tảng. Đây là cách đếm lấy nhân quyền làm trọng tâm.
  • Top10VPN, một website đánh giá VPN, ước tính thiệt hại kinh tế của các đợt mất mạng lớn do chính phủ áp đặt, dùng công cụ COST của NetBlocks và các chỉ số của những tổ chức như Ngân hàng Thế giới và ITU. Vì đây là trang VPN thương mại, bạn nên đối chiếu số liệu của họ với các nguồn độc lập.
  • Cloudflare Radar báo cáo những gì mạng của Cloudflare quan sát được: lưu lượng từ một quốc gia hay một mạng sụt giảm. Bản tổng kết hằng quý của họ bao gồm cả hành động của chính phủ lẫn các nguyên nhân khác như mất điện, đứt cáp và thiên tai.

Hãy nhớ điều này khi so sánh các tiêu đề báo: "313 đợt cắt mạng" và "212 đợt mất mạng lớn" có thể cùng đúng cho cùng một năm.

Năm 2025 qua các con số

Bao nhiêu và ở đâu

Theo báo cáo của Access Now công bố ngày 31/3/2026, có ít nhất 313 đợt cắt mạng tại 52 quốc gia trong năm 2025, tăng so với 304 đợt năm 2024 và là con số cao nhất liên minh này từng ghi nhận. Access Now cho biết không có ngày nào trong năm 2025 trôi qua mà không có ít nhất một đợt cắt mạng ở đâu đó trên thế giới.

Myanmar đứng đầu với ít nhất 95 đợt, năm thứ hai liên tiếp. Ấn Độ, Pakistan, Nga và Iran nằm trong số các nước khác có tên trong danh sách. Bảy quốc gia lần đầu xuất hiện, trong đó có Albania, Litva, Panama và Mỹ.

Vì sao cắt mạng

Access Now nhận thấy xung đột là nguyên nhân hàng đầu năm thứ ba liên tiếp: 125 đợt cắt mạng ở 14 quốc gia, khoảng 40% tổng số. Các nguyên nhân thường gặp khác gồm biểu tình, bầu cử và thi cử.

Một xu hướng mới hơn là nhắm vào Internet vệ tinh. Access Now đếm được 14 đợt cắt mạng ảnh hưởng tới dịch vụ vệ tinh ở bảy quốc gia trong năm 2025, tăng từ bốn đợt năm 2024.

Thiệt hại bao nhiêu

Top10VPN ước tính các đợt cắt mạng do chính phủ áp đặt khiến kinh tế toàn cầu thiệt hại 19,7 tỷ USD trong năm 2025, tăng 156% so với năm 2024. Họ đếm được 212 đợt mất mạng lớn ở 28 quốc gia, cộng lại là 120.095 giờ gián đoạn và ảnh hưởng tới 798,12 triệu người.

Theo ước tính này, Nga chiếm tỷ trọng lớn nhất với 11,9 tỷ USD, tiếp đến là Venezuela (1,91 tỷ USD) và Myanmar (1,89 tỷ USD). Về tình hình ở Nga, xem bài viết về cắt Internet di động và danh sách trắng.

Những ví dụ cho thấy mức độ khác nhau

Afghanistan: sụp đổ trên toàn quốc

Ngày 29/9/2025, AP dẫn nhóm giám sát NetBlocks cho biết kết nối Internet ở Afghanistan đã "sụp đổ", chỉ còn 14% mức thông thường. Đây là đợt cắt mạng đầu tiên kiểu này kể từ khi Taliban nắm quyền vào tháng 8/2021. Đầu tháng đó, sau sắc lệnh của thủ lĩnh Taliban cấm Internet cáp quang, nhiều tỉnh đã mất kết nối. Theo AP, chính quyền Taliban không xác nhận việc mất mạng.

Iran: 88 ngày không có mạng

Cloudflare cho biết đợt cắt mạng ở Iran bắt đầu ngày 28/2/2026 có dấu hiệu kết thúc vào ngày 26/5, sau 88 ngày. Lưu lượng chỉ phục hồi một phần: theo Cloudflare, ngày hôm sau đạt khoảng 40% mức trước khi mất mạng và sau đó ổn định quanh 59%. Bài giải thích về đợt cắt Internet ở Iran năm 2026 trình bày bối cảnh.

Cắt mạng mùa thi: ngắn, có lịch, lặp lại

Một số đợt cắt mạng nhằm chống gian lận trong các kỳ thi quốc gia. Trong quý 2/2026, Cloudflare ghi nhận:

  • Sudan: 10 đợt cắt mạng liên quan đến thi cử từ 13 đến 23/4/2026, mỗi đợt kéo dài khoảng ba tiếng rưỡi.
  • Iraq: ba đợt cắt mạng vào các ngày 2, 11 và 28/6/2026, mỗi đợt khoảng 90 phút.

Những đợt này ngắn, nhưng ảnh hưởng tới cả nước, gồm bệnh viện, doanh nghiệp và các gia đình, chứ không riêng học sinh.

Không phải sự cố nào cũng là cắt mạng

Chính bản tổng kết quý 2/2026 nói trên của Cloudflare nhắc một điều hữu ích: nhiều sự cố chẳng liên quan gì đến chính phủ. Bản tổng kết mô tả một cơn bão gần Guam hồi tháng 4, hai trận động đất mạnh ở Venezuela ngày 24/6, một sự cố đứt cáp quang ảnh hưởng Saint Lucia ngày 21/6, một vụ mất điện ở Tanzania, và một lỗi DNS khiến nhiều tên miền .de bị hỏng trong chốc lát ngày 5/5/2026.

Vì thế khi kết nối của bạn rớt, sự cố điện hoặc mạng thường là lời giải thích đơn giản hơn. Các nhóm giám sát thường cần thời gian để xác nhận một sự cố có phải do nhà chức trách ra lệnh hay không.

Điều này có ý nghĩa gì với người dùng bình thường

Cắt mạng ảnh hưởng tới đời sống hằng ngày theo những cách rất cụ thể: thanh toán, công việc, học hành, liên lạc với gia đình và tiếp cận thông tin khẩn cấp. Dù bạn sống ở đâu, vài bước sau đây đều có ích:

  • Lưu sẵn bản ngoại tuyến của giấy tờ quan trọng, danh bạ và bản đồ trên điện thoại.
  • Thống nhất phương án dự phòng với gia đình, như gọi điện, nhắn SMS hay một điểm hẹn, phòng khi app nhắn tin ngừng hoạt động.
  • Kiểm tra thông tin cẩn thận. Trong và sau các đợt cắt mạng, tin đồn và tin giả lan rất nhanh. Hãy chờ xác nhận từ các cơ quan báo chí uy tín.
  • Tránh app lạ hứa hẹn khôi phục truy cập. Đây là nguồn mã độc thường gặp; xem hướng dẫn về app VPN giả và các dấu hiệu cảnh báo.
  • Nắm quy định địa phương. Luật về hạn chế mạng và các công cụ như VPN khác nhau ở mỗi nước và thay đổi theo thời gian. Bài viết dùng VPN có hợp pháp không giải thích những gì cần kiểm tra.

VPN là công cụ bảo vệ quyền riêng tư, mã hoá lưu lượng giữa thiết bị của bạn và một máy chủ; nó không giúp được gì khi hoàn toàn không có kết nối Internet. Nếu bạn mới tìm hiểu, hãy bắt đầu với VPN là gì?.

Điểm chính

  • Access Now đếm được ít nhất 313 đợt cắt mạng ở 52 quốc gia trong năm 2025, mức kỷ lục, với xung đột là nguyên nhân chính.
  • Top10VPN, một trang đánh giá VPN, ước tính thiệt hại năm 2025 là 19,7 tỷ USD, trong đó Nga chiếm tỷ trọng lớn nhất.
  • Theo Cloudflare, năm 2026 Iran trải qua đợt cắt mạng 88 ngày, còn Sudan và Iraq cắt mạng trong các kỳ thi quốc gia.
  • Các bộ dữ liệu đo những thứ khác nhau, nên hãy so sánh những gì tương đương.
  • Nhiều sự cố là do kỹ thuật hoặc thiên tai; hãy chờ xác nhận trước khi kết luận.